“असेल त्या दिवशी दिवाळी
नसेल त्या दिवशी शिमगा”
अर्थ – अनुकूलता असेल तेव्हा चैन आणि नसेल तेव्हा उपवास करण्याची पाळी

“अन्नछत्रात जेवण वर मिरपूड मागणे”
अर्थ – फुकट तर जेवायचे वर पुन्हा मिजास दाखवायची

अडुळसा चे आरोग्यवर्धक फायदे

1) अडुळशाची पिकलेली पाने औषधात वापरली जातात.

2) पाने व फुलांत “व्हॅसिनीन’ नावाचे द्रव्य असते. हे द्रव्य सर्व प्रकारच्या खोकल्यावर, घशाच्या आजारांवर, दम्यावर उपयोगी असते.

3) खोकल्यासाठीच्या सिरपमध्ये अडुळसा असतोच.

4) कोरडा खोकला असल्यास अडुळशाच्या पानांचा चमचाभर रस मधासह घेतल्यास आराम मिळतो.

5) अडुळशाच्या पिकलेल्या पानांचा काढा कोणत्याही प्रकारच्या खोकल्यावर उपयोगी असतो.

गोकर्णी चे आरोग्यवर्धक फायदे

1) डोकेदुखी:-

गोकर्णीच्या शेंगचा 8 ते 10 थेंब रस सेवन किंवा मुळाच्या रसाचे सेवन रोज अंशीपोटी सूर्योनयापूर्वी केल्याने डोकेदुखी नष्ट होते. लहान मुलांना कानाला बांधल्यानेही कान दुखी थांबते.

2) आर्ध सी सी:-

गोकर्णीच्या बियांची 4-4 थेंब रस काढून नाकात टाकल्यास आधा सी सी दूर होते.

गोकर्णीच्या बिया या थंड व विषयुक्त आहे. या बिया व मुळा समप्रमाणात घासून त्याचे चारण पाण्यासोबत सेवन केल्यास आर्ध सी सी दुर होते.

3) कासश्वास:

गोकर्णीच्या मुळांचा काढा तयार करून त्याचे चाटण दोन वेळा घेतल्यास कास, श्वास तसेच लहान मुलांचा डांग्या खोकल्यास लाभदायी होते.

4) गलगंड:-

पांढर्या रंगाच्या गोकर्णीच्या मुळांच्या दोन ग्रॅम चूर्ण मिसळून पिल्यास तसेच कडून फळांच्या चुर्णास गळ्यात आतल्याभागास घासल्यास गलगंड हा आजार बरा होतो.

5) टॉंसिल:

10 ग्रॅम पत्र, 500 ग्रॅम पाणी मिसळू अर्धे मिश्रण शिल्लक राहीपर्यंत सकाळ, संध्याकाळ घातल्यास, गळ्यातील व्रण तसेच आवाज कंप पावल्यास फायदा होतो.

6) जलोदर:

1) लहान मुलांना होणारा जलोदर गोकर्णीच्या भाजलेल्या बिय 1/2 ग्रॅम चुणे कमीत कमी दिवसातून दोन वेळा सेवन केल्यास फायदा होतो.

2) कामला अर्थात गोकर्णी मुळांचे 3-6 ग्रॅम चुर्ण दही- ताकासोबत सेवन केल्यास लाभ होतो.

ओवा चे आरोग्यवर्धक फायदे

1) आपल्याला अपचन झालंय. पोटात गॅस झालाय, तर ओवा खा. तुम्हाला तात्काळ आराम पडतो. पाचक ओवा अनेक तक्रारी दूर करीत असल्याने औषधांमध्ये त्याला महत्वाचे स्थान आहे.

2) वात, तसेच कफ दोषाचे शमन करतो, पोटात वायू धरणे, उदररोग, जंत आदींवर रामबाण ठरतो.

3) ओव्याच्या सेवनाने भूक वाढते, त्यामुळे जेवणामध्ये याचा वापर नियमितपणे करावा.

4) कफ कमी करण्यासाठी ओवा उपयोगी पडतो. पाणी उकळून ओवाचा रस घ्यावा. मात्र तो थंड झाल्यावर सेवन करावे. यामध्ये तुम्ही साखरही मिसळू शकता.

5) छातीत कफ तयार झाल्यास भाजलेला ओवा मधातून घेतल्याने आराम मिळतो.

6) दात दुखीमध्येही ओवा हितकारक ठरतो. दात दुखी थांबविण्यासाठी लवंग तेलात ओव्याचे तेल मिसळून वेदना होत असलेल्या दातावर एक-दोन थेंब टाकावे.

7) पोटात गॅस तयार झाल्यामुळे होणाऱ्या वेदनांपासून सुटका करून घेण्यासाठी ओव्याला हलक्या आचेवर तव्यावर भाजून घ्यावे. नंतर हा भाजलेला ओवा एखाद्या कापडात किंवा विड्याच्या पानावर टाकून पोटावर ठेवावे किंवा पोटाला बांधावे. यामुळे पोटदुखीचा त्रास कमी होतो.

8) तुम्हाला डोकेदुखीचा त्रास असेल तर ओवा फायदेशीर ठरतो. डोकेदुखी असल्यास किंवा मायग्रेनचा झटका आल्यावर ओव्यापासून तयार केलेल्या पावडरचा वास घेतल्याने रुग्णाला आराम मिळतो.

9) ज्यांना दम्याचा त्रास असेल त्यांनी ओवा गरम करून एका छोट्याशा कापडात बांधावा आणि छातीवर ठेवावा. यामुळे रुग्णाला उष्णता मिळेल आणि थंडीपासूनही बचाव होईल.

10) पोटाशीच्याबाबतीत काही समस्या असल्यास रुग्णाला चहामध्ये ओवा टाकून पिण्यास द्यावा. यामुळे रुग्णाचा त्रास कमी होतो.

11) ओव्याचे सेवन केल्याने छातीतील जळजळ, डायरिया, मळमळणे, उलटी येणे आणि अॅलसिडीटीपासून सुटका होते.

12) आर्थरायटीसमध्ये गुडघा किंवा शरीराच्या इतर सांध्यात होणा-या वेदनेतून सुटका करून घेण्यासाठी ओव्याचे तेल त्या भागावर लावल्यास उत्तम.

13) पोटात मुरडा होऊन कळ येत असेल तर ओवा चमचाभर घेऊन त्यात थोडे मीठ घालून गरम पाण्याबरोबर प्यावे.

14) तान्ह्या बाळाचे पोट दुखत असेल तर आपण ओवा पूड खाऊन बेंबीवर व तोंडात फुंकर मारावी.

15) भजी करताना त्यात ओवा पूड घालावी.

16) कफ सुटतो, ओकांरी थांबते, आव थांबते.

गुडवेल चे आरोग्यवर्धक फायदे

1) आयुर्वेदिक शास्त्रानुसार गुडवेलची पाने ही सर्व आजारांवर उपयुक्त असतात. गुडवेलच्या पानांत कॅल्शिअम प्रोटिन फॉस्फरस आढळते. रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवण्यासाठी गुडवेल एक उत्तम औषध आहे.

2) ताप कमी करण्याचा गुडवेलमध्ये अद्भुत गुण आहे.

3) गहू अथवा ज्वारीच्या रसासोबत तसेच तुळशीच्या पानांच्या रसासोबत किंवा कडुलिंबाच्या पानांसोबत गुडवेल सेवन केल्याने कर्करोगासारखे आजार बरे होतात.

4) टायफॉईड, मलेरिया डेंग्यू, उलटी, चक्कर येणे, खोकला, कावीळ, अँलर्जी आदी रोगांवर गुडवेल औषधी आहे.

5) कोलेस्ट्रॉल नियंत्रित करण्यासाठी गुडवेल फायदेशीर ठरते.

6) अशा प्रकारे तुम्ही खूप सार्या आजारांवर हे गुडवेल वापरू शकता म्हणून आयुर्वेदिक शास्त्रात यालाही जास्त महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

7) कावीळ, मधुमेह, ताप, अशक्तता, संधिवात वगैरे अनेक रोगांमध्ये गुळवेल वापरली जाते.

8) थंडी-ताप, हाडात मुरलेला ताप, तसेच पुन्हा पुन्हा ताप येत असल्यास गुळवेलीच्या चार – पाच सें.मी. तुकड्याचा काढा करून घेण्याचा उपयोग होतो. संधिवात, आमवात वगैरे वातविकारांवरही गुळवेल व सुंठीचा काढा करून घेणे चांगले असते.